Nesteldrang

De sneeuw is nog maar net weg, er ligt nog een dun laagje ijs op de ijsbanen, maar toch is het voorjaar in aantocht. Dit is buiten goed te merken: de krokussen steken de kopjes boven de grond in de tuin, en knoppen van struiken en bomen ontwikkelen zich sneller onder invloed van de langer wordende dagen en hogere temperaturen. En moesten de vogels twee weken terug erg hun best doen om voldoende eten te verzamelen, nu hebben ze ook tijd en aandacht voor andere zaken. Dit hoor je vooral ‘s-ochtends goed: de merels en roodborstjes bijvoorbeeld laten volop van zich horen om territoria af te bakenen en de aandacht van vrouwtjes te trekken. In de Staatsbosbeheer schuur in Lies hebben we een expositie ingericht over dit gedrag: ‘nesteldrang’.
Allerlei nesttypen en nestkastjes stellen we tentoon, met dank aan Vivara (www.vivara.nl) voor de levering van verschillende nestkasten.
We besteden ook aandacht voor een ander type nest, namelijk insectennesten. Kent u bijvoorbeeld het verhaal van de Grote Bloedbij: deze past de koekoeksstrategie toe; Zij legt haar eieren op de plek van de eitjes van de grote zijdebij, vlakbij de door de zijdebij aangelegde nectarvoorraad.

Grote bloedbij. Fotograaf Tim Faassen, (www.wildebijen.nl/sphecodes_albilabris)

Of wat te denken van een bepaalde sluipwesp: deze legt haar eitjes in een levende rups en daar ontwikkelen de larven zich, terwijl ze zich tegoed doen aan de rups zie ook http://www.natuurbericht.nl/sluipwesp .

Een leuke tentoonstelling om alvast in de voorjaarssfeer te komen, om te ontdekken wat u kunt doen om vogels en insecten in de tuin te helpen, en voor de kinderen is er een quiz, waarmee een nestpakket voor in de tuin gewonnen kan worden.

De tentoonstelling is dagelijks geopend vanaf zondag 19 februari tot en met vrijdag 2 maart (behalve zaterdag), van 13.00 uur tot 16.00 uur.
Waar? In Lies, in de Staatsbosbeheer schuur aan de duinweg.

Waddensleutels: samen werken aan een rijke Waddenzee

Haaien, roggen, dolfijnen, grote roofvissen; het klinkt allemaal erg on-Nederlands. Toch was het tot 30 jaar geleden niet ongewoon roggen en haaien in de Waddenzee tegen te komen en nog langer terug zelfs dolfijnen. Om deze dieren allemaal weer volop terug te krijgen in de Waddenzee hebben het NIOZ, de RUG, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer het onderzoeksproject “Waddensleutels”opgezet. Uitgangspunt is dat de mosselbanken die vroeger volop in de Waddenzee aanwezig waren de basis vormden voor een uitgebreide voedselketen waarin die roggen, haaien en roofvissen bovenaan stonden.

Onderstaand filmpje draait sinds kort op de veerboten naar Vlieland en Terschelling en geeft een mooi beeld van het hoe en waarom van dit onderzoek.

Oude tijden herleven, we planten weer dennen

In januari is het Hoornerbos gedund om een meer gevarieerder bos te krijgen met loofbomen en naaldbomen. Toch hebben we weer ruim 3000 jonge dennetjes besteld. Deze gaan we tijdens de boomfeestdag in maart planten samen met de eilander scholen. Dat aanplanten klinkt nogal tegenstrijdig met de wens een gevarieerder bos te krijgen, maar dat kan ik uitleggen.

Het Hoornerbos is van groot belang voor twee erg zeldzame orchideeën: de kleine keverorchis en de dennenorchis. De bossen op Terschelling zijn één van de weinige plekken in Nederland waar ze groeien, 95% van deze orchideeën groeit hier. Alleen daarom al hebben we niet het hele bos gedund, de echte dennenbossen zijn grotendeels ongemoeid gelaten. Maar alle bomen in het bos hebben dezelfde leeftijd en leggen dus ook min of meer tegelijk het loodje waardoor de groeiplaats van de orchideeën in één klap kan verdwijnen. Daarom planten we nieuwe stukjes dennenbos aan waarin over 20 tot 30 jaar de eerste orchideeën weer gaan bloeien. Dit werkt, begin jaren tachtig hebben we hetzelfde gedaan en op die plekken zie je nu de eerste orchideeën op komen.

Dennenorchis

Kleine keverorchis

Help mee het strand schoon maken!

Voor de 20^e keer op rij wordt op Terschelling het milieujutten georganiseerd door Stayokay. De deelnemers helpen Staatsbosbeheer bij het schoonmaken van het strand en krijgen daarnaast een uitgebreid programma voorgeschoteld met onder andere lezingen en spelletjes. Dit jaar geeft Remi bijvoorbeeld een presentatie over het dynamisch kustbeheer op Terschelling.

Ieder jaar worden tijdens deze week (19 tot en met 25 februari) flink wat kuubs afval van het strand gehaald. Afval is een groot probleem voor zeedieren, vooral voor vogels. Zij eten de kleine stukjes plastic op die vervolgens achterblijven in hun maag, hierdoor krijgen ze geen hongergevoel meer en verhongeren ze langzaam. Al het afval dat dus wordt verzameld en uit zee verdwijnt is dus meegenomen!

Wil je ook deelnemen aan dit weekend? Dat kan door je aan te melden via Terschelling@stayokay.com of door te bellen naar 0562-442338. De kosten zijn:

-          4 dagen (3 nachten) kinderen 89,- p.p. en volwasenen 138,50 p.p.
-          7 dagen (6 nachten) kinderen 162,75 p.p. en volwassenen 262,50 p.p

Meer informatie vind je hier.

Een zware winter voor scholeksters

Gisteren plaatste ik al een bericht over de invloed van vorst op de vogels in het Waddengebied. Ze proberen zich te redden door zo min mogelijk energie te verspillen en grote delen van de dag stil bij elkaar te blijven zitten. Uiteraard zorgt de vorst er wel voor dat de wat zwakkere vogels eerder het loodje leggen. Onder scholeksters is de sterfte dan soms massaal. Het zijn hier vooral de jonge vogels en de vogels met afwijkingen (snavelbeschadiging, afwijkende rui) die de vorst niet overleven. Zo had iemand in Zeeland op 1 km. dijk al ruim 10 dode scholekster gevonden (zie foto). Dat hoort bij de natuur, maar feit is dat de scholekster in Nederland al jaren achteruit gaat. Er worden weinig jongen geboren waardoor de scholeksterpopulatie vergrijst.

Onderzoekers van SOVON, IMARES, NIOZ, Delta project management en Natuurwerk Texel vragen nu om de dode scholeksters die tijdens het winterse weer worden gevonden zoveel mogelijk te verzamelen en in te leveren. Op Terschelling kan je de dode vogels inleveren bij het Centrum voor Natuur en Landschap, Burg. Reedekerstraat 11 in West Terschelling. Vergeet niet de datum en vindplaats erbij te vermelden (met potlood!).

Ook de melding van specifieke vogelgroepen zoals watervogels, stormvogels en futen zijn erg waardevol voor onderzoekers en dragen bij aan het onderzoek naar o.a. afval in zee. In de toelichting op bovenstaand onderzoek zijn hiervan de adressen van te vinden.

Vogels en andere dieren in de kou

Via twitter, dit blog en in het veld worden ons geregeld vragen gesteld over het wel en wee van de vogels en andere dieren tijdens de vrieskou. Hoe redden deze dieren het wanneer alles bevroren is en onder een laag sneeuw ligt?

Laten we beginnen bij de vogels. Veel van de vogels die overwinteren in het Waddengebied trekken bij strenge vorst richting het zuiden. Een collega uit de Biesbosch zag bijvoorbeeld erg veel eenden die waarschijnlijk afkomstig zijn van het dichtgevroren IJsselmeer en de Waddenzee. Toch blijven er ook nog veel vogels hier, gisteren op de boot zag ik grote groepen midden op de ijsschotsen dicht tegen elkaar aan zitten. Ze sparen hun energie en teren grotendeels op de vetreserve die ze in de aanloop naar de winter hebben opgedaan. De wadplaten liggen onder een laag ijs en deze vogels moeten elders hun voedsel zoeken, bijvoorbeeld op het strand langs de vloedlijn. Je ziet daar nu rosse grutto’s, groepen scholeksters, bonte strandlopers, kanoeten en de gebruikelijke drieteenstrandlopers. Om energie te besparen vliegen ze zo min mogelijk.

Voor de vogels rond het huis zijn vetbollen, zangzaad en pindakettingen een welkome aanvulling. Wanneer al het open water is dichtgevroren hebben de vogels wel een probleem tenzij er sneeuw ligt, dat eten ze ook. Je kan ook een schoteltje met water neerzetten, om ervoor te zorgen dat het iets minder snel dichtvriest kan je er wat suiker aan toevoegen. Zet geen warm water neer, de condens bevriest namelijk erg snel.

Voor ons vee, de Galloway runderen, Exmoor pony’s en geiten, geldt eigenlijk hetzelfde wat betreft water. Wel hakken we altijd wakken in de drinkpoelen. We rijden ook extra controlerondes om de dieren goed in de gaten te houden en we voeren ze als er sneeuw ligt bij met hooi. Na een dierenartscontrole vorig jaar bleek dat ze allemaal goed de strenge winter van 2010/2011 zijn doorgekomen. Ze kunnen dus tegen een stootje.

‘En de winnaars zijn….!’… verloting hout van de wal

Afgelopen vrijdag hebben we negen gegadigden getrokken uit de groep mensen die aangegeven hebben tien ton haardhout van de wal te willen kopen, zie ‘februari-haardhoutmaand‘. Andre Brink van de eilandpers (kabelkrant, de Terschellinger)  zag als onafhankelijke partij toe op een eerlijk verloop van de trekking. Het hout van de wal laten we meekomen met de vrachtwagens die leeg naar Terschelling komen om het gekapte hout uit het Hoornerbos af te voeren.

Begin januari konden mensen aangeven dat ze interesse hebben voor de afname van tien ton loofhout, voor 55 euro per ton. De animo hiervoor bij eilanders  oversteeg de verwachting; in eerste instantie was het de vraag of er wel negen geïnteresseerden waren. Uiteindelijk echter hadden 64 mensen zich schriftelijk gemeld. Afhankelijk van het aantal vrachtwagens die uiteindelijk nodig zijn voor de afvoer van het hout (3 of 4) kunnen 9 of 12 personen rekenen op een partij hout. De eerste 9 personen zijn: M. Zantinge, A. Foeke, P. vd Linde, A.J. Hoogstra, P. van Deelen, J. Dolstra, J. Mol, D. Karsten en H. Wessel.

De laatste drie personen die eventueel op een vracht hout kunnen rekenen staan op een reservelijst. We nemen met alle “gelukkigen” contact op voor verdere afspraken. Het hout komt een aantal weken later naar Terschelling dan verwacht, dit komt door het uitstel van de afvoer van het gekapte hout uit het Hoorner bos.